Newsletter
Wpisz swój email, aby otrzymywać powiadomienia o nowych informacjach na naszej stronie internetowej.
Działania w Unii Europejskiej na rzecz partnerstwa

Komisja Europejska mocno zaangażowała się w promowanie partnerstw, od początku lat 90. Uznała, że organizowanie lokalnych przedsięwzięć może okazać się dobrym sposobem na poprawę sytuacji w ważnych obszarach zarządzania, zwłaszcza na rynku pracy, w dziedzinie bezrobocia i tworzenia nowych miejsc pracy.

W 1997 r. Komisja uruchomiła pilotażowy projekt wsparcia lokalnych partnerstw społecznych na rzecz zatrudnienia w krajach członkowskich. Wielką mobilizacją do działania było rosnące bezrobocie od początku lat 90. W połowie tej dekady bezrobocie w UE osiągnęło poziom ponad 11 proc., co oznaczało, że bez pracy pozostawało prawie 18,5 miliona osób[1]. Sytuacja wymagała sięgnięcia po wszelkie sposoby, aby ją poprawić. Groziła bowiem społecznymi i ekonomicznymi zaburzeniami. Ponadto dodatkowym czynnikiem mobilizacji do działania była wzmagająca się konkurencja ze strony USA i Azji. Tworzenie, a nawet ocalanie miejsc pracy w ramach Europy wymagało coraz bardziej przemyślanych polityk publicznych. Sytuacja sprawiała, że rosło znaczenie problematyki zatrudnienia jako polityki wspólnotowej[2].

W tej sytuacji ówczesna Komisja Europejska w czerwcu 1996 r. zaproponowała Pakt Zaufania na rzecz Zatrudnienia (Confidence Pact for Employment[3]), który miał mobilizować wszystkie unijne podmioty (partnerów społecznych, NGO, samorządy) do wspólnych działań z nadzieją, że zaowocują one dobrymi wynikami. Chodziło o to, aby podkreśli znaczenie kwestii tworzenia miejsc pracy we wszystkich unijnych programach[4], a zwłaszcza w programach strukturalnych. Komisja zapowiedziała rewizję priorytetów w swoich programach, aby bardziej odpowiadały wymogom stawianym przez problem bezrobocia[5]. Częścią przedsięwzięcia było ustanowienie terytorialnych paktów na rzecz zatrudniania. Rada Europejska, zgromadzona we Florencji, postanowiła, że każde państwo członkowskie może zgłaszać regiony, w których komisja będzie finansowała działanie partnerstw[6]. W sumie kraje zgłosiły 89 obszarów, na których chciały organizować pakty. Podczas obrad Rady Europejskiej w Dublinie w grudniu 1996 r. zachęcano do płynnej realizacji partnerstw lokalnych na 60. obszarach w UE[7].

Pakty planowano jako próbne przedsięwzięcia mające na celu znalezienie nowych pomysłów rozwojowych, nowych form walki z bezrobociem oraz sposobów identyfikowania trudności, na które napotykają środowiska lokalne w dziedzinie zatrudnienia i mobilizowania wszystkich dostępnych zasobów na rzecz tworzenia zintegrowanej strategii rozwoju szans zatrudnienia. Pakty rozumiano również jako sposób na lepsze integrowanie i koordynowanie działań tworzących i umacniających miejsca pracy. 

Komisja Europejska określiła ramy, w których mogły poruszać się środowiska lokalne chcące tworzyć partnerstwa i zyskać fundusze na ich działanie. Były one dość elastyczne. Pozwalały w gruncie rzeczy na funkcjonowanie partnerstw zgodnie z narodowymi preferencjami. Sformułowano cztery zasady-warunki. Partnerstwa miały składać się z szerokiego spektrum lokalnych instytucji i organizacji. W pakcie musieli uczestniczyć liczący się przedstawiciele zarówno związków zawodowych, przedstawicieli pracodawców oraz innych lokalnych organizacji społecznych i ekonomicznych. Ich uczestnictwo nie mogło być tylko formalne. Musieli być aktywnie zaangażowani we wdrażanie lub współfinansowanie paktu. Towarzyszyło temu założenie, że środowiska lokalne i regionalne mają wewnętrzny potencjał w zakresie prowadzenia skutecznej polityki zatrudnienia i rozwoju ekonomicznego, a zwłaszcza w zakresie walki z bezrobociem. Wyzwolenie tego potencjału miało nastąpić w wyniku uruchomienia lokalnych inicjatyw i tworzenia rozwiązań opierających się na podejściu typu „od dołu do góry”, które oznaczało zaangażowanie różnorodnych podmiotów lokalnych do tworzenia publicznych programów i polityk.

Druga zasada wymagała, aby inicjatywa powstania paktu wypływała ze środowisk lokalnych, a nie z rządu centralnego. Komisja Europejska uznawała bowiem, że prawdziwe i szerokie partnerstwo maksymalizuje efektywność lokalnych inicjatyw. W praktyce niektóre z partnerstw zakładało pięciu partnerów, a inne nawet 105. Jednak prawie 70 proc. paktów miało od 11 do 50 członków. Pakty miały być zawierane w skali powyżej pojedynczej jednostki samorządowej i poniżej regionu. Te wymagania były jednak różnie interpretowane. W praktyce jedne partnerstwa obejmowały obszar zamieszkały przez 16 tysięcy osób, a inne nawet przez trzy miliony. Jednak ponad połowa paktów organizowana była na terenach zamieszkałych od 100 do 700 tysięcy osób.

Po trzecie, partnerstwa miały do spełnienia wymóg tworzenia zintegrowanej strategii, która obejmowałaby problematykę zatrudnienia zarówno z perspektywy podaży miejsc pracy, jak i popytu. Innymi słowy programy lokalne musiały być dostosowane do miejscowych realiów. Musiały wspierać powstawanie takich miejsc pracy, z których mogą skorzystać lokalni mieszkańcy. Oznaczało to konieczność dopasowania lokalnych kwalifikacji do potrzeb lokalnego biznesu.

Po czwarte, partnerstwa miały wprowadzać na terenie swojego działania nowatorskie rozwiązania lokalnych problemów bezrobocia. Pod względem programowym, miały być wielosektorowe, szerokie[8].

Partnerstwa spełniające powyższe warunki mogły pozyskiwać pieniądze na realizacje swoich projektów z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności. W pierwszym etapie partnerstwa, które spełniały kryteria, mogły liczyć na wsparcie z programu Pomoc Techniczna do kwoty 300 tysięcy euro. Ta pula była przeznaczona na zorganizowanie partnerstw oraz przygotowanie planów działania. Gdy te ostatnie zostały zaakceptowane przez Komisję, wówczas partnerstwa mogły ubiegać się o dalsze finansowanie z funduszy strukturalnych. Najczęściej jednak ich budżety były znacznie uzupełniane o dodatkowe pieniądze pochodzące od rządów, albo sponsorów, czy nawet swoich członków[9].

Komisja Europejska doradzała, aby pierwszym krokiem w działaniu partnerstw było zdiagnozowanie problemów lokalnych, a także zdefiniowanie potencjalnych możliwości uczestników przy realizacji projektów służących ograniczaniu bezrobocia. Partnerstwa miały mobilizować wszystkie możliwe źródła poparcia dla umowy zaakceptowanej przez wszystkie strony. Miały stale polepszać koordynację działań i wprowadzać stopniowo przykładowe akcje i środki wspierające rozwój zatrudnienia.

Pakty oceniała Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej, która im patronowała. Ich ewaluacja wypadła generalnie pomyślnie, chociaż część paktów nie osiągnęła założonych celów. W zakresie realizacji założenia „bottom-up” (angażowania podmiotów lokalnych w prace paktu i tworzenia programów lokalnych) niespełna 60 proc. partnerstw spełniło założenia. Podobna część partnerstw spełniła założenia w zakresie zapewnienia im szerokiej reprezentatywności w społeczności lokalnej. Z kolei w zakresie wymogu stworzenia zintegrowanej strategii działania sukces osiągnęło 60 proc. partnerstw, a w zakresie wymogu związanego z innowacyjnością – 75 proc.



[1] http://ec.europa.eu/regional_policy/
innovation/innovating/pacts/pdf/sum_en.pdf

[2] Po wielu dyskusjach i analizach polityka zatrudnienia zyskała charakter priorytetowy w UE Traktacie końcem lat 90. W Traktacie Amsterdamskim (z 1 maja 1999 r.) wprowadzono rozdział poświęcony zatrudnieniu (tytuł VIII – art. 125-130). Zatrudnienie zaliczono do celów wspólnotowych, które są ”przedmiotem wspólnej troski" (art. 2 Traktatu o WE). Zapisy w Traktacie sprawiły, że problematyka zatrudnienia jest uwzględniana przy kształtowaniu wszelkiego typu polityki w Unii Europejskiej.

[3]

h ttp://eurofound.europa.eu/eiro/1997/02/feature/eu9702101f.html

[4] Second Interim Progress Report on the Territorial Employment Pacts, Commission staff working paper, november 1999, s. 1.

[5] http://aei.pitt.edu/6217/01/003378_1.pdf

[6]http://europa.eu.int/en/record/florence/flore-en.htm; http://www.eurofound.europa.eu/eiro/1997/09/feature/es9709121f.html

[7] http://www.europarl.europa.eu/summits/dub1_en.htm#

[8] http://ec.europa.eu/employment_social/esf/en/public/terp/en/intro.htm

[9] Thematic Evaluation of the Territorial Employment Pacts, Final Report to Directorate General Regional Policy, October 2002, s. i.