Newsletter
Wpisz swój email, aby otrzymywać powiadomienia o nowych informacjach na naszej stronie internetowej.
Bieszczadzka wspólna sprawa

To prawdopodobnie najbardziej liczna inicjatywa spod znaku partnerstwa lokalnego w Polsce. Grupa Partnerska „Zielone Bieszczady” skupia aż 92 współpracujące ze sobą podmioty z regionu tych malowniczych gór.

Można to nazwać prawdziwym pospolitym ruszeniem. Podmioty publiczne to 34 instytucje z całego regionu. Są to urzędy miast i gmin Czarna, Baligród, Lutowiska, Cisna, Komańcza, Ustrzyki Dolne, Olszanica, Lesko i Sanok. Oprócz nich m.in. Starostwo Powiatowe z Leska, Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego oddział Ustrzyki Dolne, Bieszczadzkie Centrum Informacji Turystycznej Lesko, Gminne Centrum Kultury i Ekologii w Cisnej, Gminny Ośrodek Kultury z Lutowisk oraz kilkanaście szkół. Organizacje pozarządowe to z kolei 31 podmiotów. Są wśród nich m.in. Bieszczadzkie Centrum Informacji i Promocji z Ustrzyk Dolnych, Bieszczadzka Agencja Rozwoju Regionalnego,  Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze oddział Ustrzyki Dolne, Bieszczadzkie Stowarzyszenie Sołtysów, Stowarzyszenie Agroturystyczne Galicyjskie, Podkarpackie Stowarzyszenie Związek Byłych Pracowników PGR, Towarzystwo Krzewienia Tradycji Regionalnych. Natomiast sektor prywatny to 27 podmiotów, wśród których znajdziemy m.in. Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy Rzepedź, Przedsiębiorstwo Turystyczne „Wędrowiec” Ustrzyki Górne, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ABM” Ustrzyki Dolne, Bieszczadzki Portal Internetowy www.bieszczady.pl, Agencja Turystyczno-Promocyjna „Bieszczady”.

Tradycje wspólnego działania sięgają roku 2002. Rok później poczyniono pierwsze kroki na rzecz sformalizowania inicjatywy. Jej celem jest przede wszystkim koordynacja różnorodnych działań i zjednoczenie wysiłków podmiotów podejmujących uprzednio inicjatywy każdy z osobna. Uznano po prostu, że razem można zdziałać więcej. Podobnie stało się w dziedzinie jeszcze nieistniejących, lecz planowanych działań. Pomysłodawcy grupy partnerskiej doszli do wniosku, że skuteczny i adekwatny do sytuacji plan rozwoju regionalnego będzie możliwy do stworzenia tylko wtedy, gdy połączy się pomysły i wiedzę wielu różnych środowisk oraz skataloguje ich bolączki. Uznano też, że żaden z sektorów reprezentowanych w porozumieniu nie upora się z tymi zadaniami samodzielnie, bez wsparcia innych struktur.

Inicjatywy Grupy Partnerskiej „Zielone Bieszczady” skupiają się głównie wokół turystki i rekreacji – są to zarówno jedne z niewielu możliwych sposobów lokalnego rozwoju (niemal cały ten obszar objęty jest różnymi formami ochrony przyrody, wykluczającymi przedsięwzięcia bardziej „inwazyjne”), jak i prężnie działające w praktyce, z roku na rok lepiej. Dotychczas tego typu inicjatywy podejmowano jednak bez koordynacji i długofalowego planu, co stanowiło barierę rozwoju wielu działań. Grupa partnerska na szeroką skalę współpracuje z Fundacją „Partnerstwo dla Środowiska”, która ma bogate doświadczenie w działaniach łączących rozwój społeczno-gospodarczy z ochroną cennych lokalnych zasobów środowiska naturalnego. To właśnie na styku rozwoju i ekologii sytuują się główne dotychczasowe inicjatywy „Zielonych Bieszczad”.

Pierwszą taką wspólną inicjatywą jest przedsięwzięcie pod nazwą „Zielony Rower – Greenway Karpaty Wschodnie”. W zamierzeniu twórców chodzi o stworzenie ponadgranicznego, turystycznego szlaku rowerowego na terenie Polski, Słowacji i Ukrainy. Wiodąc przez malownicze tereny, stałby się atrakcją turystyczną, co z kolei umożliwiłoby wsparcie rozwoju gospodarczego w okolicy. Aby przyciągnąć turystów, szlak rowerowy wiedzie nie tylko przez wcześniej istniejące atrakcyjne tereny i miejscowości, lecz na jego potrzeby tworzone są także nowe obiekty, które zwiększają jakość tego swoistego produktu turystycznego. Dotychczas oznakowano 90 km szlaku w Bieszczadach, a przy nim samym powstały m.in. dwa tradycyjne zakłady garncarskie, pracownia bibułkarska, parking, molo i wypożyczalnia sprzętu wodnego (w miejscowości Bóbrka), odrestaurowano też starą kuźnię (w Baligrodzie). Szlak z roku na rok staje się popularniejszy wśród turystów, co przekłada się na zwiększenie dochodów lokalnych mieszkańców.

Drugą z inicjatyw, w którą zaangażowana jest grupa partnerska, stanowi projekt Bieszczadzka Marka Lokalna (Made in Bieszczady). Ma on na celu wykreowanie wspólnej, rozpoznawalnej marki dla lokalnych produktów tradycyjnych, co ma wymiar nie tylko kulturowy (kultywowanie dziedzictwa), lecz także ekonomiczny. W ramach tych działań zinwentaryzowano około 200 lokalnych tradycyjnych producentów i ich wyrobów. Podzielono je na trzy grupy tematyczne: żywność, rękodzieło i obróbka drewna. Mimo dość surowych kryteriów (certyfikat przyznawany jest tylko na rok, może dotyczyć tylko produktów niemasowych i produkowanych bez szkód w środowisku naturalnym), chętnych do zdobycia certyfikatu nie brakuje, a ich liczba stale rośnie.

Dla producentów odbyło się kilka szkoleń z promocji i marketingu, prowadzenia działalności gospodarczej oraz współpracy branżowej, a dla bezrobotnych warsztaty dotyczące umiejętności tworzenia określonych wyrobów tradycyjnych (np. grupa bezrobotnych kobiet odbyła kurs haftu i dziś przygotowuje wyroby sprzedawane wspólnie).  Prowadzone są wspólne działania promocyjne. Zainteresowani powołali Stowarzyszenie Producentów „Bies”, zrzeszające dziś ponad 50 lokalnych producentów. W Lutowiskach przy tamtejszym Gminnym Ośrodku Kultury powstało Bieszczadzkie Centrum Certyfikacji i Promocji Produktu Lokalnego – funkcjonuje tam także mini-sklep z lokalnymi wyrobami tradycyjnymi. W planach są dalsze działania na rzecz promocji i systemu dystrybucji produktów lokalnych (m.in. sklep internetowy, aby bieszczadzkie produkty można było nabyć w całej Polsce bez odwiedzania tego terenu).

Trzecią z inicjatyw partnerskich jest Bieszczadzki Zespół Architektoniczno-Przyrodniczy. Projekt ten ma na celu ochronę lokalnego dziedzictwa, stanowiącego nie tylko świadectwo przeszłości regionu, ale także stanowi o jego wyjątkowości i jest magnesem przyciągającym turystów. Program służy ochronie i rewitalizacji krajobrazu architektoniczno-przyrodniczego, a także stworzeniu sieci ekomuzeów.  W jego ramach, pod nadzorem naukowców, prowadzone są m.in. takie prace, jak renowacja dwóch zabytkowych chat bojkowskich i zabytkowej kuźni oraz bieszczadzkiej kolejki wąskotorowej, służącej niegdyś do wywozu drewna, a obecnie mającej pełnić rolę atrakcji turystycznej. Przygotowywane są także projekty kilku ekomuzeów, mających dokumentować i promować dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze regionu. Osobnym aspektem tego projektu jest edukacja samych mieszkańców regionu, aby np. ich przedsięwzięcia – choćby budowa domów – były prowadzone w zgodzie z lokalnymi warunkami przyrodniczymi i stylem architektury.

Kontakt i dodatkowe informacje:
Fundacja Bieszczadzka Partnerstwo dla Środowiska
ul. Plac Konstytucji 3-go Maja 7,
38-600 Lesko,
tel./fax.: (013)4697297, 692 118 905,
e-mail:fundacja@poczta.bieszczady.pl,
http://fundacja.bieszczady.pl
www.bieszczady.pl/produkt