Newsletter
Wpisz swój email, aby otrzymywać powiadomienia o nowych informacjach na naszej stronie internetowej.
Gminne szkoły Partnerstwa w budowaniu lokalnych polityk publicznych

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej realizuje Poakcesyjny Program Wsparcia Obszarów Wiejskich. Jego celem jest wsparcie gmin w procesie budowania lokalnych strategii rozwiązywania problemów społecznych. Novum stanowi to, że mają one powstawać w partnerstwie z lokalnymi organizacjami publicznymi i społecznymi. Celem projektu jest wzmocnienie mechanizmów partycypacji obywatelskiej w procesie budowania lokalnych polityk społecznych. Ale są także cele bardziej konkretne.

Efektem finalnym ma być wypracowanie bogatszego zestawu gminnych usług społecznych i zapewnienie mieszkańcom dostępu do nich. Program ma pozostawić po sobie wyższy standard usług i rozwinąć sieć ich dostawców. Usługi te mają przyczynić się do poprawy sytuacji rodzin, zwłaszcza osób starszych oraz dzieci i młodzieży. Ważnym elementem projektu jest to, że sami odbiorcy usług mają uczestniczyć w procesie ich konstruowania. Chodzi o to, aby spełniały one oczekiwania i preferencje mieszkańców. Te usługi mają być autentyczną odpowiedzią na bolączki społeczne. Jeśli będą one określone w strategiach rozwiązywania problemów społecznych, będą mogli je świadczyć nie tylko publiczni, ale i prywatni usługodawcy oraz organizacje pozarządowe - mówi Ewa Gliwicka z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Program ma pomóc gminom w diagnozie problemów ich społeczności, ma zarysować możliwe rozwiązania. Ma też pomóc w zidentyfikowaniu ich zasobów rozwojowych. Z gminami pracują konsultanci regionalni, którzy animują pewne działania w gminie, np. przeprowadzają warsztaty dla lokalnych liderów i obywateli. Ich efektem ma być między innymi wypracowanie projektów lokalnych przedsięwzięć z zakresu polityki społecznej, zwiększenie umiejętności w wyszukiwaniu źródeł finansowania. Gminy mają uzbroić się w procedury przydatne przy wybieraniu dostarczycieli usług społecznych. Mają one w szczególności umożliwić bezpośrednią konkurencję pomiędzy publicznymi i prywatnymi usługodawcami. Procedury mają umożliwić łatwe porównanie oferowanych cen.

Program precyzyjnie formułuje pewien ciąg działań. Otóż w gminie, na podstawie konsultacji społecznych, ma zostać najpierw przygotowany Planu Działania. Gminy powołują w tym celu grupy robocze, których zadaniem jest przeprowadzenie jak najszerszych konsultacji na temat istniejących potrzeb, zagrożeń i możliwości. Lokalna społeczność (jej organizacje, instytucje itp.) podejmuje się zbiorowej analizy, której celem jest wypracowanie procesu tworzenia strategii. Odbywa się to podczas spotkań warsztatowych. Ich uczestnicy mają bezpośredni wpływ na kształt i zawartość dokumentu. Co więcej, nawet pieniądze dostępne w ramach projektu w danej gminie są rozdysponowane przy udziale przedstawicieli lokalnej społeczności. Ponadto zamawianie usług może być realizowane w oparciu o procedurę, umożliwiającą dialog pomiędzy wnioskodawcą a samorządem.

Powyższe działania zawarte są w tej części Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarów Wiejskich, który nazywa się Program Integracji Społecznej. Do udziału w Programie zakwalifikowano 500 gmin z trzynastu województw. Dostały się do niego te gminy, które dysponują wskaźnikami pozwalającymi na ocenę skali ich potrzeb. Program ma budżet wynoszący 40 mln euro. Przedsięwzięcie finansowane jest z pożyczki Banku Światowego, trwa w latach 2007-2009.

Dotychczasowe doświadczenia nauczyły lokalnych liderów, że nie ma możliwości uzyskania finansowania pomysłów, które powstają w odpowiedzi na lokalne potrzeby, bez dostosowywania ich do oczekiwań osób definiujących cele programów i konkursów. Za tym bardzo często idzie konieczność sporej niejednokrotnie zmiany samej istoty koncepcji, co w konsekwencji prowadzi bardziej do zaspokajania potrzeb twórców warunków konkursowych, a nie potrzeb lokalnych środowisk.

Program Integracji Społecznej uwzględnia ten mankament i stara się dotrzeć bezpośrednio do lokalnych społeczności finansując te działania, które ich liderzy i mieszkańcy określą jako najważniejsze dla zaspokojenia ich potrzeb, a także podniesienia poziomu integracji społecznej.

Punktem wyjścia do strategicznego planowania polityki społecznej i rozwiązywania istniejących problemów społecznych jest włączenie - od samego początku - mieszkańców społeczności do definiowania problemów, potrzeb a także celów i działań służących jej rozwojowi. Analiza sytuacji społeczności dokonywana w trakcie procesu nie ogranicza się zatem tylko do poznania problemów społecznych i ich nasilenia, ale przede wszystkim identyfikuje zasoby i walory, na których można rozwijać więzi społeczne, poprawić relacje międzyludzkie a w konsekwencji wpływać na poziom integracji społecznej. Program kładzie nacisk na uwolnienie się od częstej tendencji tworzenia rozwiązań doraźnych, na rzecz budowania spójnej wizji polityki społecznej, która znajduje swój wyraz w długofalowych i systemowych działaniach. Narzędziem wspomagającym realizowanie tej polityki jest wypracowana lub zaktualizowana Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Bardzo istotne w Programie jest zaangażowanie w jego realizację zarówno przedstawicieli instytucji lokalnych, organizacji społecznych, mieszkańców, jak i beneficjentów pomocy społecznej. Partycypacja obywatelska to jeden z warunków, jaki muszą spełnić gminy, chcące skorzystać z alokowanych środków finansowych.

Kontraktowanie usług opierać się będzie na procedurach wynikających z Ustawy o pomocy społecznej, Ustawy o organizacjach pożytku publicznego i wolontariacie oraz z zapisów szczególnej procedury Banku Światowego, zwanej CPP. Ta ostatnia daje możliwość wnioskodawcom prowadzenia negocjacji z samorządem gminnym w zakresie sposobów realizowania wypracowanych przez mieszkańców pomysłów.

Duże znaczenie przykładać będziemy do gromadzenia i upowszechniania dobrych praktyk z obszaru polityki społecznej. Mieszkańcy gmin będą sami decydowali o tym, co chcą poznać, czego się nauczyć i gdzie pojechać, by „podpatrzyć” udaną inicjatywę.

Realizację tych celów będzie wspierać prawie trzydziestu Konsultantów Regionalnych ulokowanych w Regionalnych Ośrodkach Polityki Społecznej lub w Urzędach Marszałkowskich (o ile w ich strukturach nie wyodrębniono ROPS). Każdy konsultant obejmie swoim wsparciem przydzieloną mu liczbę gmin. Rolą Konsultanta Regionalnego jest umożliwienie społeczności lokalnej wypracowania długofalowej strategii rozwoju społecznego osadzonego w realiach społeczności, tj. przy uwzględnieniu zarówno problemów społecznych jak i zasobów i sił posiadanych przez społeczność. Zdefiniowane cele można osiągać zarówno poprzez wykorzystanie istniejących zasobów a także zewnętrznych źródeł finansowania.

Tak wyglądają ogólne założenia Programu Integracji Społecznej. Warto teraz bardziej szczegółowo wyjaśnić w jaki sposób program będzie wspierał budowanie i wzmacnianie partnerstw w objętych swoim działaniem gminach.

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Zgodnie z Ustawą  o pomocy społecznej gminy zostały zobowiązane do opracowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych (GSRPS). Jak wynikało z badań przeprowadzonych dwa lata temu przez Stowarzyszenie Klon-Jawor oraz Instytut Rozwoju Służb Socjalnych  tylko 45,4% gmin posiadało uchwaloną strategię, a 29,6% było w trakcie jej opracowywania. Jako główne powody braku strategii wymieniano przeciążenie bieżącymi zadaniami; brak środków finansowych na zlecenie jej wykonania oraz brak przygotowania merytorycznego do jej opracowania. Prawie 70% gmin przygotowywało swoją strategię angażując jedynie pracowników samorządowych i ewentualnie radnych. Przygotowując diagnozę niezbędną do opracowania strategii 54% gmin czerpało wiedzę wyłącznie ze sprawozdań Ośrodka Pomocy Społecznej na temat udzielanych świadczeń oraz z danych z urzędów statystycznych. Tylko 7% gmin korzystało z wiedzy z innych źródeł, w tym od organizacji pozarządowych.

Rozpoczynając realizację Programu Integracji Społecznej w listopadzie 2007 roku przeprowadzono wstępną analizę sytuacji w 500 uczestniczących w programie gminach. Okazało się, że około 80 gmin nie posiada strategii, a w ponad 250 strategia była wypracowana bez udziału przedstawicieli społeczności lokalnej.

Strategia rozwiązywania problemów społecznych jest dla PIS ważna, gdyż wokół niej prowadzone są działania aktywizujące lokalną społeczność do wspólnego przeciwdziałania problemom. Jest narzędziem budowania kapitału społecznego i podnoszenia jakości życia.

Mówiąc o strategii Program posługuje się nazwą, którą określił ustawodawca, ale stara się, by jej wypracowanie lub aktualizowanie nie koncentrowało się tylko i wyłącznie na rozwiązywaniu problemów społecznych. Diagnoza problemów lokalnej społeczności oraz próby ich rozwiązania to tylko wycinek niezbędnych etapów pracy. Metodologia stosowana w Programie pomaga także gminom zidentyfikować posiadane zasoby i istniejące możliwości. Zachęca uczestników debaty do planowania strategicznego i tworzenia przemyślanych rozwiązań systemowych lub takich, które przyniosą długotrwałe rezultaty.

Istotnym elementem jest przygotowywanie strategii w sposób partycypacyjny a więc z udziałem lokalnej społeczności. Gminy, które w Programie podjęły decyzję o rozpoczęciu cyklu spotkań warsztatowych dla społeczności lokalnej, muszą się odpowiednio do tego przygotować. Ta wstępna faza działań jest szalenie istotna dla całego procesu. Konsultant Regionalny  jest nie tylko animatorem działań na terenie gminy, ale również buduje relacje ze społecznością. W tym celu musi dobrze poznać lokalne środowisko w aspekcie strukturalnym (potencjał, struktury, lokalni „aktorzy społeczni”) i dynamicznym (zmiany i ich zakres, tendencje).

W ramach tego etapu należy:
• wyszukać liderów społeczności w instytucjach, organizacjach i środowiskach, zapoznać ich z ideą modelu partycypacyjnego, poznać ich stan wiedzy na ten temat problemów środowiska lokalnego, pozyskać ich do współpracy – jako stałych reprezentantów gminy w projekcie lub okazjonalnie do konkretnych zadań jako „ekspertów terenowych” w ramach poszczególnych zagadnień,
• promować projekt oraz jego narzędzia na terenie gminy,
• wyłonić reprezentantów środowisk wiejskich skłonnych do wsparcia konsultanta w przygotowaniu działań partycypacyjnych,
• określić zasady, na jakich przedstawiciele instytucji i organizacji i środowisk lokalnych będą uczestniczyć w planowanych działaniach. Zakłada się, iż deklaracja uczestnictwa nakłada wymóg regularnej obecności na spotkaniach i pracy koncepcyjnej między nimi,
• ustalić, kto i w jaki sposób (ze strony gminy, projektu) może udzielać wsparcia merytorycznego i logistycznego związanego z organizacją spotkań,
• zobowiązać uczestników do stworzenia systemu obiegu informacji i pozyskiwania danych istotnych dla budowy strategii,
• przyjąć parytet określający proporcje uczestnictwa w tworzeniu strategii. Sugerowany rozkład: 40% reprezentantów instytucji działających na terenie gminy, 40% reprezentantów organizacji społecznych, 20% beneficjentów szeroko rozumianej pomocy społecznej. Rekrutacją powinny być objęte nie tylko organizacje pozarządowe, ale również wcześniej zidentyfikowane grupy samopomocowe, sąsiedzkie i nieformalne.
Od kilku już miesięcy gminy uczestniczące w programie wspólnie ze „swoim” Konsultantem Regionalnym analizują istniejące strategie pod względem zgodności z wymogami programu i definiują obszary, które powinny być poddane weryfikacji bądź aktualizacji. Gminy otrzymują nie tylko bieżące wsparcie Konsultantów Regionalnych w mobilizowaniu lokalnej społeczności do samodzielnej pracy, ale także pomoc ekspercką w prowadzeniu warsztatów. W tych, które nie zdążyły jeszcze opracować strategii, rozpocznie się wkrótce cykl spotkań warsztatowych, których rezultatem będzie diagnoza sytuacji, analiza problemów społecznych oraz istniejących zasobów, wizja rozwoju społeczności lokalnej oraz szereg projektów będących odpowiedzią na istniejące problemy. Jednym słowem, strategia rozwiązywania problemów społecznych.

Strategie będą powstawać w wyniku dyskusji środowisk lokalnych, z uwzględnieniem liderów lokalnych społeczności, w tym przedstawicieli instytucji samorządowych, kościelnych, szkół, ośrodków zdrowia, organizacji pozarządowych, społecznych oraz zwykłych mieszkańców. Ważny będzie udział w tych działaniach przedstawicieli młodzieży, osób starszych, niepełnosprawnych, a więc generalnie mówiąc potencjalnych beneficjentów pomocy społecznej. Chodzi o to, by społeczność lokalna była traktowana jako partner i uczestnik działań, których odbiorcą i beneficjentem jest i tak przecież ona sama.

Podczas warsztatów uczestnicy będą zapoznawani z zasadami rozwoju społecznego, co będzie przydatne w dalszych etapach ich pracy – przy ocenie wypracowanych projektów. Zasady rozwoju społecznego obejmują:
1. Wyrównywanie szans i podnoszenie jakości życia.
2. Wsparcie dla istniejących inicjatyw prospołecznych.
3. Tworzenie nowych inicjatyw prospołecznych wspierających integrację społeczną.
4. Tworzenie działań o szerokim zasięgu.
5. Tworzenie działań o długotrwałych efektach.
6. Działania profilaktyczne.

Zakłada się, że dzięki warsztatom w każdej gminie powstanie kilkanaście projektów z obszaru polityki społecznej. Część z nich otrzyma finansowanie ze środków PPWOW, natomiast inne będą podstawą do starania się o dofinansowanie z innych źródeł, w tym z PO KL EFS. Zadaniem Konsultantów Regionalnych działających na terenie wybranych do programu gmin jest wspieranie społeczności w skutecznym korzystaniu z dostępnych źródeł finansowania. Jednak już teraz widać wyraźnie, że często ich samotne działanie nie wystarczy, by gminy mogły w najbliższym czasie w pełni skorzystać z pojawiających się okazji. Gminom, a szczególności OPS-om, brakuje rąk do pracy, a może jeszcze bardziej – brakuje fachowców, którzy na co dzień mogliby opracowywać wnioski, zarządzać projektami i rozliczać dotacje.

Proces aktualizowania i wypracowywania strategii musi zostać zakończony najpóźniej w ciągu dwunastu miesięcy od dnia podpisania porozumienia pomiędzy gminą a Zarządem Województwa biorącym udział w programie. Do czasu zaktualizowania, lub wypracowania strategii, możliwe jest wydatkowanie maksymalnie 1/3 kwoty alokowanej na gminę. Tym samym każda gmina, która włączy lokalną społeczność do dialogu nt. istniejących problemów oraz sposobów ich przeciwdziałania, będzie nagrodzona możliwością skorzystania z pozostałych 2/3 alokowanej kwoty.

Oczywiście są i takie gminy w programie, których standardy działania definiują konieczność współpracy samorządu ze społecznością lokalną. Z oczywistych względów ich strategie są wypracowane w sposób partycypacyjny. Jeśli więc dokument strategiczny spełni też inne kryteria stawiane w programie, wówczas gminy te od samego początku mogą dysponować całością alokowanej kwoty i rozpisywać konkursy na zapisane w strategii działania.

Partycypacja obywatelska

Program postawił sobie kilka ambitnych celów. Jednym z nich jest podniesienie poziomu partycypacji społecznej w gminach wiejskich zmagających się, tak jak i wiele innych, z licznymi problemami społecznymi, brakiem aktywności mieszkańców oraz słabym poziomem integracji społecznej. Model partycypacyjny nie rozwiąże problemów społecznych gminy , pozwoli jednak w dłuższej perspektywie na wyzwolenie aktywności wielu grup, zbudowanie procedur działania, poprawę komunikacji społecznej, a także zwiększenie identyfikacji ze zbiorowością. Akceptacja wspólnie przyjętych rozwiązań wpłynie na poczucie odpowiedzialności za wyniki, pozwoli także na korektę projektów w trakcie ich realizacji.

Próby uspołecznienia działań będą wyzwaniem dla partnerów po obu stronach: przedstawicieli samorządu i mieszkańców gmin. Celem programu jest również – poprzez warsztaty wypracowujące lub aktualizujące strategię – podniesienie kultury współpracy pomiędzy partnerami dialogu i włączenie mieszkańców w procesy decyzyjne. Wszyscy jednak jesteśmy świadomi, że zmiana mentalności, bo tu przecież o tym mowa, nie nastąpi w ciągu jednego roku, czy dwóch lat. Jednak z pewnością, poprzez swoje działania i choćby fakt ich skali, program przyczyni się do zmian. W jednych gminach będzie to może utrwalenie nawyku działań partnerskich, w innych próba uruchomienia energii lokalnych liderów, a w innych jeszcze zakończy się pewnie tylko tym, że mieszkańcy usłyszą o innych standardach sprawowania władzy. Program będzie wspierał tych, którzy są gotowi do wprowadzenia zmian – bez względu na to, czy będzie to wprowadzenie pełnego procesu partycypacji społecznej czy też postawienie kroku w jego kierunku.

Próbując zdefiniować akceptowalny przez program poziom partycypacji sięgnięto najpierw do istniejących w tym obszarze teorii. Jedna z nich mówi o „drabinie partycypacji”, gdzie na najniższym poziomie stosowane jest kształtowanie świadomości społecznej poprzez informację o zamierzeniach władz. Społeczność „otrzymuje” jedynie wiedzę dotyczącą realizowanych celów. Na następnym poziomie samorząd prowadzi edukację zbiorowości mogącą prowadzić do zrozumienia celu i powodów działania. Na wyższym poziomie partycypacji społeczność może wyrażać wątpliwości i korygować propozycje, tworząc opinie uwzględniane przez realizatorów. Kolejny poziom to uczestnictwo w procesie warsztatowym poprzez wzajemną i bezpośrednią wymianę poglądów, wyrażanie obaw i ocenianie podejmowanych wspólnie działań. Najwyższy poziom to partnerstwo, które następuje dopiero wówczas, gdy społeczność ma realny wpływ na proces decyzyjny.

Analizując doświadczenia gmin objętych Programem przyjęto założenie, że akceptowalny poziom partycypacji obejmuje następujące formy współdziałania: ankiety przeprowadzone w reprezentatywnej grupie, spotkania z mieszkańcami, konsultacje w różnych zespołach roboczych, spotkania warsztatowe.

Kontraktowanie usług w programie integracji społecznej

Usługi społeczne wynikające z potrzeb zdefiniowanych w strategii świadczyć będą usługodawcy wybrani przez gminę. Mając na względzie szczególny charakter usług przewidzianych w programie dopuszcza się dokonanie wyboru usługodawców w oparciu o specjalną procedurę Banku Światowego zwaną CPP, (Community Partnership Procurement – tj. Uczestnictwo Społeczności w Zamówieniach Publicznych) . Uzgodniona procedura ma na celu maksymalne uproszczenie trybu wyboru usługodawców. W szczególności ma umożliwić bezpośrednią konkurencję pomiędzy publicznymi i prywatnymi usługodawcami, przyczyniając się tym samym do realizacji założonego partycypacyjnego modelu wdrażania Programu Integracji Społecznej.

W ramach procedury CPP uzgodniono trzy tryby wyboru usługodawców realizujących Program Integracji Społecznej.

Dwa pierwsze tryby bazują na zapisach dotyczących wyboru usługodawców określonych w ustawie o pomocy społecznej (Ust. z 12.3.2004; Dz. U. 04.64.593) oraz w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Ust. z 24.04.2003; Dz. U. 03.96.873). Procedury tam zapisane zostały odpowiednio dostosowane w celu umożliwienia konkurencji pomiędzy usługodawcami publicznymi i prywatnymi.

Trzeci tryb stanowi procedura specjalna CPP, która ma na celu zachęcenie wszystkich podmiotów działających w danej gminie, niezależnie od ich formy prawnej do ubiegania się na równych zasadach o powierzenie im realizacji usług z zakresu integracji społecznej. Konkurencja ma spowodować większą kreatywność w przedstawianiu sposobów realizacji zadań, umożliwić porównanie cen oferowanych przez różne rodzaje usługodawców, w pełniejszym stopniu zrealizować postulat partycypacyjnego modelu realizacji programu, jak również spowodować rozszerzenie bazy potencjalnych usługodawców. Ten tryb kontraktowania umożliwia negocjowanie zawartości ofert. Wszystkie oferty, które spełnią minimum kryteriów, będą negocjowane i realizowane zależnie od dostępności środków finansowych. Usługodawcy nie będą ze sobą bezpośrednio konkurować, chyba że złożą propozycje świadczenia identycznych usług. Jeżeli będzie wystarczające zapotrzebowanie na dane usługi, może nastąpić finansowanie identycznych projektów. Jeżeli nie, finansowana będzie najtańsza kwalifikująca się oferta. Przedmiotem negocjacji może być zarówno zakres jak i sposób wykonania oferowanych usług, jak także wysokość zaproponowanych przez usługodawcę cen jednostkowych.

Specjalny tryb CPP zakłada ponadto odrębny sposób kontraktowania usług o małej wartości (o wartości szacunkowej poniżej 2000 euro) świadczonych w ściśle określonym celu przez konkretne instytucje lub usługodawców, np.: zakup specjalistycznych usług doradztwa psychologicznego i/lub usług rehabilitacyjnych dla pojedynczego mieszkańca; zakup szkolenia, seminarium i warsztatu lub organizacja wizyt studyjnych; przyrządzenie tradycyjnego posiłku podczas lokalnego święta; przygotowanie Wigilii dla rodzin ubogich. W takich przypadkach gminy nie muszą ogłaszać zaproszenia do składania ofert, tylko od razu przystąpić do negocjacji kontraktów z jednym lub kilkoma usługodawcami.

Dobre praktyki
Podobnie jak wiele istniejących programów, także i ten wychodzi z założenia, że nie ma lepszych warunków do nauki, jak przekazywanie wiedzy i umiejętności poprzez obserwację i uczestnictwo.

„Powiedz mi, a zapomnę; pokaż mi, a zrozumiem; daj mi szansę uczestniczyć, a zapamiętam”

Program będzie wykorzystywał wszelkie okazje, by gromadzić i upowszechniać informacje o dobrych praktykach. Uruchomiona zostanie baza dobrych praktyk obejmująca przedsięwzięcia z obszaru polityki społecznej wypracowane zarówno w ramach Programu, jak i poza jego zasięgiem. Gminy są już zachęcane do budowania płaszczyzn wymiany doświadczeń i informacji pomiędzy sobą. Wójtowie i burmistrzowie będą mieli możliwość uczestnictwa w forum dyskusyjnym pozwalającym na wymianę poglądów, pomysłów i wątpliwości.

W ramach środków alokowanych na każdą gminę 10% kwoty można będzie przeznaczyć na podniesienie wiedzy, zdobycie informacji i umiejętności w różnych, wybranych przez gminę obszarach. Skompletowana zostanie lista usług świadczonych przez różne organizacje (w tym organizacje pozarządowe, spółdzielnie socjalne i firmy) dla osób oraz grup społecznych pozostających w obszarze zainteresowania polityki społecznej, a więc np.: osób bezdomnych, uzależnionych, niepełnosprawnych, bezrobotnych, dzieci, młodzieży, rodzin, osób starszych. Usługi te spełnią kryteria określone dla dobrych praktyk Programu.

Każda gmina, chcąc skorzystać z tej formy wsparcia będzie mogła wybrać z listy dobrych praktyk dowolną organizację pozarządową lub instytucję i zaprosić ją do współpracy. Współpraca może przybrać formę szkolenia, seminarium, warsztatu, czy wreszcie wizyty studyjnej, za które gmina zapłaci ze środków pozyskanych z PPWOW. Celem współpracy będzie przekazanie praktycznej wiedzy i doświadczenia „z pierwszej ręki” z zakresu metod pracy, aktywizowania, czy wspierania określonej grupy osób.

Uczestnikami szkoleń będą mogły być jednostki samorządu terytorialnego, organizacje pozarządowe, lokalni liderzy, mieszkańcy, parafie, organizacje przykościelne, itp.

Podsumowanie

Skala potrzeb społecznych w gminach wiejskich jest dla wielu z nas problemem znanym z autopsji lub z mass mediów. Kilkupokoleniowe już bezrobocie, brak młodych ludzi, samotność i bezradność osób starszych, alkoholizm, a czasami poczucie beznadziei, braku możliwości wyjścia z sytuacji. Tam gdzie znajdzie się kilka aktywnych osób i dobry menadżer gminy sytuacja powoli zmienia się na lepsze. Znamy i takie gminy, które w partnerstwie dokonały niemalże cudu gospodarczego.

Program Integracji Społecznej chce dać wybranym gminom wsparcie finansowe. Mógłby skoncentrować się tylko na tym, by pieniądze były porządnie i celowo wydane. Pewnie nie byłoby to takie trudne. Wiele celów można wyznaczyć, chcąc doskonalić usługi i pomoc osobom ze środowisk marginalizowanych. Tylko czy o takie działania chodzi nam najbardziej? Program postawił sobie za cel nie tylko właściwe wydanie pieniędzy, ale przede wszystkim uczynienie z nich „marchewki” motywującej gminy i mieszkańców do wejścia na inną płaszczyznę rozwiązywania lokalnych problemów. Taką, gdzie z jednej strony liczy się dialog, wzajemne uzupełnianie zasobów i samopomoc, a z drugiej strony planowanie strategiczne, aktywizacja i działania systemowe.

Inicjatorzy program wyszli z założenia, że jeśli nie będzie planowego i systemowego wsparcia oddolnych inicjatyw, wyraźnych zachęt do ich powstawania, tworzenia sprzyjających ku temu warunków, szansa na realne odbicie się od dna będzie się oddalała. Ponadto program stara się stworzyć okazję do wprowadzenia innego sposobu zarządzania społecznością lokalną. Liczy na to, że wykorzystają ją nie tylko samorządy, ale także i sami mieszkańcy. Na koniec warto podkreślić raz jeszcze, że program troszczy się o budowanie partnerstwa. I jest to widoczne na wielu płaszczyznach:

• Przygotowanie Planu Działania wymaga konsultacji społecznych. Wiele gmin powołuje w tym celu grupy robocze, których zadaniem jest jak najszersze konsultacje na temat istniejących potrzeb, zagrożeń i możliwości;
• Analiza istniejącej strategii jest prowadzona wspólnie z przedstawicielami mieszkańców, a ocenie poddawany jest proces jej tworzenia. Ważnym punktem jest wypracowanie jej w sposób uspołeczniony;
• Wypracowanie strategii odbywa się podczas spotkań warsztatowych, podczas których uczestnicy, czyli przedstawiciele instytucji, organizacji oraz mieszkańcy mają bezpośredni wpływ na kształt i zawartość dokumentu;
• Środki finansowe alokowane na gminę są rozdysponowane przy udziale przedstawicieli lokalnej społeczności;
• Kontraktowanie usług może być prowadzone w oparciu o procedurę umożliwiającą dialog pomiędzy wnioskodawcą a samorządem;
• Korzystanie z bazy dobrych praktyk zachęca do budowania partnerstwa – zarówno na skalę lokalną, jak i regionalną.
• Działanie w partnerstwie jest fundamentem, o który oparto wszystkie najważniejsze założenia Programu Integracji Społecznej.
[1] Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r, Art. 17 ust. 1 pkt. 1 (Dz.U. nr. 64 poz. 693)

 


 

[2] Prezentacja „Pomoc Społeczna – Polityka Społeczna – Lokalne strategie Rozwiązywania Problemów Społecznych” – Izabela Rybka IRSS, styczeń 2008

[3] Podręcznik moderatora warsztatów partycypacyjnego modelu budowania strategii rozwiązywania problemów społecznych, A. Tomeczek, D. Polakowski, P. Rogala

[4] Tamże

[5] Tamże

[6] Podręcznik Realizacji Programu Integracji Społecznej PPWOW